Natuurbeheer

De Menningweer, Westelijke Eilandspolder

Europees beschermd gebied

De Eilandspolder is een zogenaamd Natura 2000 gebied; een netwerk van beschermde gebieden in Europa. Het totaal aangewezen gebied is 1.403 hectare groot. De Westelijke Eilandspolder (inclusief de polder Menningweer) is grotendeels eigendom van Landschap Noord-Holland. Het Oostelijke deel is bijna geheel van Staatsbosbeheer.

De Europese bescherming is vooral gericht op het voorkomen van bijzondere planten in rietruigten en veenmosrietlanden, het voorkomen van bijzondere broed- en trekvogels en de voor europa bijzondere muis; De Noordse Woelmuis.

Ontstaan

Tussen 800 en 1000 na Chr. onstonden als gevolg van stormen, zeespiegelstijging en menselijke invloeden grotere en kleinere meren in het veen. De Eilandspolder bleef over als zogenaamd veeneiland (Schermereiland) tussen de Beemster en de Schermer. De Westelijke Eilandspolder werd in 1356 bedijkt. Met uitzondering van de Menningweer, die waarschijnlijk later is bedijkt.

Binnen de bedijkingen waren nog grotere meren en door erosie verbrede sloten aanwezig De Lei, de Knie, Arismeer en Kruissloot zijn de grootste nog resterende uitgespoelde wateren uit die tijd. Mensenhanden hebben dit gebied verder ontwikkeld. Door het graven van sloten zakte het waterpeil en klonk het hoogveen in. Hierdoor kon het land gebruikt worden voor landbouwdoeleinden. Een agrarisch landschap met zeer hoge natuurwaarden ontstond.

Weidevogelbeheer samen met boeren

Het beheer in de Menningweer is vooral gericht op het herstel en het behoud van weidevogels zoals grutto, kievit, scholekster en bijzondere eenden als zomertaling en slobeend. Om te voorkomen dat het open land dicht groeit met bomen moet het gras gemaaid worden of begraasd worden door koeien. Landschap Noord-Holland heeft bijna al hun weidevogelgraslanden verpacht aan boeren uit de streek. Er zijn wel voorwaarden gesteld aan het gebruik. Er mag niet gemaaid worden voor 15 juni en niet te veel koeien op een klein stuk. Dit moet zorgen dat de vogels die op de grond broeden voldoende rust hebben om hun eieren uit te broeden en hun jongen groot te brengen tussen het gras.

Herstel openheid Menningweer

In 2010 is Landschap Noord-Holland begonnen met het omvormen van een aantal bosjes langs de Knie. Weidevogels broeden niet graag in de omgeving van bosjes. Weidevogels willen wijds uitzicht en in bosjes verblijven roofvogels en sinds een aantal jaar ook de vos. Door het landschap onaantrekkelijk te maken voor deze soorten zal een positief effect hebben op de weidevogels.

Dicht gegroeide rietlanden worden weer boomvrij gemaakt en worden weer beheerd als veenmosrietland en zijn weer geschikt voor rietvogels als snor, rietzanger en roerdomp, maar ook de Noordse woelmuis en bijzondere planten als ronde zonnedauw, kamvaren en veenmossen.

Een deel van het bos blijft staan en een deel wordt beheerd als hakhoutbosje.

Handwerk

De graslanden worden onderhouden door de boeren. De rietlanden en bijzondere weidevogelpoelen (plasdras) worden beheerd door medewerkers van Landschap Noord-Holland. Daarbij krijgen ze hulp van een groep enthousiaste vrijwilligers die bijna wekelijks hun handen uit de mouwen steken om het mooie landschap in de Eilandspolder in stand te houden.

Bron:

Varen in de Eilandspolder, “Tussen weidevogel en zwanenbloem’,Landschap Noord-Holland,editie april 2010

Beheerplan Eilandspolder 2006-2016, M. Wittveldt, R. van ‘t Veer, Landschap Noord-Holland, november 2006

Auteur: O. Steendam